Serce gringo szlaku. Atitlan

Jest na mapie Gwatemali takie miejsce, które odwiedza chyba każdy i które rywalizuje z ruinami w Tikal o miano największej atrakcji kraju. Nie są to kolejne pozostałości miasta Majów ani szczyt góry najwyższej, nie jest to też miasto jakieś konkretne ani najbielsza w świecie plaża z palmami wzdłuż brzegu. Jest to, słuchajcie, jezioro. Nad Atitlan ciągną rzesze plecakowców jadących przez Amerykę Centralną bądź też samą Gwatemalę, ludzie poszukujący miejsca do nauki języka hiszpańskiego w przystępnej cenie, podróżujące rodziny, amerykańscy emeryci uciekający przed zimą lub też przed ojczyzną na starość, osoby marzące o domu letniskowym w wyjątkowej lokalizacji, hipisi z całego chyba świata, fani jogi, lubujący się w metydacji, wyznawcy new age, zainteresowani cywilizacją Majów i mogłabym wymieniać tak dalej. Dodając do tego niemałą grupę gwatemalskich urlopowiczów pragnących odpocząć od zgiełku stolicy, robi się nad jeziorem Atitlan niezły turystyczny tygiel.

 Jak w każdej turystycznej atrakcji i w jeziorze Atitlan ukryty jest dość oczywisty powód tej wysokiej popularności. Nie jest to zwykłe, pierwsze z brzegu jezioro i pomimo, iż nie jest ono również największe ani najgłębsze, jest naprawdę piękne, a konkretniej pięknie położone. Otoczone wulkanami i stromymi górskimi zboczami, z Indianami władającymi różnymi językami zamieszkującymi wioski, osady i miasteczka na brzegu jeziora.

 Wszyscy powyżej wymienieni nie gromadzą się oczywiście w jednym miejscu, rozpierzchają się po całym wybrzeżu. Są wioski i miasteczka przyciągające szczególnie określone typy. I tak na przykład San Pedro jest miastem plecakowców i kursantów hiszpańskiego. San Marcos skupia tych od jogi, medytacji i new age. Zainteresowani współczesnymi Indianami i zwyczajami Majów pojadą w pierwszej kolejności do Santiago, a gwatemalscy urlopowicze pozostaną głównie w bramie wjazdowej Atitlanu – Panajachel. Jedno jest pewne – gdziekolwiek się nad Atitlanem nie znajdziecie spotkacie gringo przybyszy. Bo nawet jeśli nie będzie to żadne z powyżej wymienionych miasteczek, będą w pobliżu jakieś mniej lub bardziej wypaśne – ze zdecydowaną przewagą tych drugich, domy letniskowe obcokrajowców różnych narodowości. Do wielu domów nie prowadzą drogi, osiągalne są tylko łódką, a bryły i obejścia zrobione są z takim rozmachem, że szczenę zbierałam z łódkowej podłogi. Tłum gringo, który przybywa nad Atitlan w różnych celach, współdzieli jeziorną przestrzeń z Indianami. Tworzą się przez to różne ciekawe współzależności i dochodzi do śmiesznych a czasami mało przyjemnych sytuacji.

 Ciekawe? Weźmy za przykład takie Jaibalito, mała wioskę, do której dojechać można tylko łódką. Wydawać by się mogło – nie tak łatwo się dostać to i spokojniej a może i bardziej inidańsko będzie na miejscu. Nie my pierwsi na to wpadliśmy. W Jaibalito osiedliło się sporo obcokrajowców, głównie amerykańskiego pochodzenia. Jest między nimi Niemiec Hans, człowiek instytucja, nie tylko dla turystów, którym oferuje pokoje w świetnym stosunku jakość do ceny i jeszcze lepsze jedzenie. Hans oferuje pokoje na długi wynajem, lokalni mieszkańcy przychodzą do niego zadzwonić, skorzystać z drukarki, internetu, zapłacić rachunki. Hans skupuje lokalną kawę, praży ją i sprzedaje, Hans robi tanio pranie, Hans zatrudnia sporą grupę Indian, z Hansem ludzie się liczą.

Śmieszne? Najlepszym przykładem jest tu Santiago, najbardziej indiańskie z atitlańskich miasteczek. Trafiliśmy tam w Wielką Niedzielę, ktoś gdzieś nam powiedział, że odbywają się tam z tej okazji duże uroczystości. Na główne obchody spóźniliśmy się, w czasie spaceru po mieście zaszliśmy pod kościół, gdzie trwało duże ożywienie. Przed wejściem do kościoła stała mała lektyka z figurką ubraną w milion kolorowych szat, kapelusz i wstążki, a dookoła niej tłoczyli się uroczyście ubrani indiańscy mężczyźni i kobiety oraz orkiestra. To Santiago, patron miasta. Jak wytłumaczył mi spotkany Anglik, Santiago opiekuje się nie tylko miastem. Staje też na wysokości zadania w obliczu śmierci Jezusa. W Wielki Piątek przyjmuje do siebie pogrążoną w smutku Maryję. Indianie wynoszą ją z kościoła i przynoszą do jego świątynki, znajdującej się na wzgórzu miasta. W Wielką Sobotę Santiago odprowadza Maryję do kościoła, gdzie spędza z nią noc na czuwaniu, po czym po zmartwychwstaniu odprowadzany jest do swojego domu. Załapaliśmy się więc na ostatnią część misji Santiago. Kolejny przykład pięknego synkretyzymu religijnego, który byłby tylko ciekawym doświadczeniem gdyby nie grupa gringo współuczestniczących w wydarzeniu i uzupełniających go o odrobinę zabawny element. Procesję otwierały kobiety z Holenderką przewyższającą resztę o dwa ciała. To Karen, wieloletnia mieszkanka Santiago, którą Indianie zaprosili do obrzędu. Nie ona jedna się wyróżniała. Było jeszcze kilku innych białych turystów, poprzebieranych w lokalne stroje, którzy zapłacili niemało kasy, żeby znaleźć się po tej „właściwej” stronie w imię sama-nie-wiem-czego. Indianie zakrapiali procesję sowicie, podśpiewując i taneczno-chwiejnym krokiem maszerując w stronę domu Santiago. A turyści wlekli się wśród nich z mało obecnymi spojrzeniami. Niemniej śmiesznie wyglądałoby dla mnie spotkanie z Kameruńczykiem kolędującym przed moimi drzwiami, żeby chronić polską tradycję.

 Mało przyjemnie? Wszystkie te wypaśne domy i mniej lub bardziej zamożni przyjezdni kontrastują z raczej ubogo i skromnie żyjącymi Indianami. Zauważalne różnice tworzą niestety pokusy do napadów i kradzieży. W żadnym innymi miejscu w Gwatemali nie słyszeliśmy tylu ostrzeżeń. Na tej ścieżce (pomiędzy Jaibalito a Tzununa) uważajcie, bo tydzień temu okradli gringo. Tamtą drogą nie jedźcie (pomiędzy San Pedro a Santiago), bo kilka dni wcześniej uzbrojeni goście zatrzymali i okradli motocyklistę. A na wulkan ścieżka bezpieczna? – zapytaliśmy w policji turystycznej. „Coś się może zdarzyć. Na Waszym miejscu bym tam nie szedł” – usłyszeliśmy w odpowiedzi. Żeby nie tworzyć jakiegoś paranoicznego obrazu – czuliśmy się nad Atitlanem raczej bezpiecznie, spędziliśmy tam naprawdę pięć pięknych dni. Do Tzununy poszliśmy bez aparatu, z butelką wody pod pachą i było tak pięknie, że te zdjęcia w mojej pamięci zostaną na zawsze. A drogę i wulkan sobie odpuściliśmy, choć wiemy że mnóstwo ludzi wraca stamtąd z pozytywnymi wrażeniami (czyt. z wulkanu, bo droga ma naprawdę bardzo złą renomę). Mieliśmy w perspektywie jednak inny szczyt, o czym w kolejnym poście ;)

Transport nad jeziorem odbywa się samochodami

Łódkami

Lub na piechotę :)

W Santiago Atitlan u Maximona, lokalnego "świętego"

Kolejne procesje, tym razem z okazji Wielkiej Niedzieli

Santiago Atitlan, odprowadzamy Santiago do domu

Ekscytacja grzechotką

Super spotkanie, z Anetą w Jaibalito!

Magda

Więcej zdjęć:

Atitlan

Wysłano z ultrabooka Asus UX42VS

Przeczytaj

Wielkanoc w Antigua

Święta to czas specjalny, chcieliśmy więc spędzić go w sposób wyjątkowy. Znaleźć miejsce na mapie Gwatemali, w którym obchody Wielkiej Nocy są specjalne – cel ten przyświecał nam od chwili przekroczenia granicy. Różne osoby miały dla nas różne rekomendacje, zawsze jednak powtarzała się Antigua, stara stolica Gwatemali. Wielki Tydzień obchodzony jest w niej tak hucznie, że żeby w nim uczestniczyć, ludzie zjeżdżają nie tylko z kraju, ale i z zagranicy. Zniechęcały nas trochę te dzikie tłumy, których spodziewaliśmy się na miejscu. Skoro jednak Antigua i tak jest miejscem bardzo turystycznym i trochę zatłoczonym, uznaliśmy, że pojedziemy po całości i zobaczymy ją w pełni turystycznej krasy. Przynajmniej się łudzić nie będziemy, że zastanie nas tam odrobina gwatemalskiej autentyczności dnia powszedniego.

Żeby było jeszcze bardziej wyjątkowo na czas pobytu w Antigua nie zatrzymaliśmy się w tanim lokalnym hoteliku, w którym ceny na czas Wielkiego Tygodnia osiągały wartości potrójne. Znaleźliśmy na airbnb pokój wynajmowany przez dwie Niemki w wypaśnym kompleksie kamienic z basenem, w cenie niższej niż każdy jeden hostel, hospedaje czy posada w tym czasie. Wspaniała sprawa położyć się w czystej domowej pościeli spać, wykąpać pod prysznicem z ciepłą wodą ogrzewaną piecykiem gazowym a nie elektro-showerem, po czym rano zejść na bosaka po schodach do kuchni i zaparzyć sobie kawy. Jajajaj… Mogłabym stamtąd cały tydzień nie wychodzić. Chyba, że na basen w ogrodzie.

Nasz super dom w Antigua

Za płotem rozpoczynały się jednak obchody Wielkiego Piątku, który w Antigua jest równoznaczny z wielkimi procesjami. W całym mieście jest 6 procesji, niedużo? Ilościowo może nie aż tak wiele, ale jeśli wziąć pod uwagę fakt, że jedna procesja potrafi iść ulicami kilkanaście godzin, możecie sobie wyobrazić, że nie sposób na choć jedną z nich natrafić. Pierwsza wychodzi już o 4 rano w nocy z czwartku na piątek z kościoła La Merced. Ostatnie wyruszają o godzinie 16, powracając do kościoła dopiero sobotnim porankiem. Są większe i mniejsze, dłuższe i krótsze, bardziej tłumne i prawie kameralne. Każdą procesję rozpoczynają dwa szeregi mężczyzn ubranych w czarne lub fioletowe szaty, idących równolegle po dwóch stronach ulicy. Między nimi co kilkanaście metrów poruszają na przód odpowiedzialni za kadzidła. „Serce” procesji idzie więc w klimatycznym dymie. Jest nim olbrzymia platforma, z Jezusem ukrzyżowanym lub do grobu złożonym. Nie mam pojęcia ile ton może ważyć, dość że niesie ją naraz około 80 mężczyzn, którzy zmieniają się co 10 minut. To ile osób niesie platformę przez cały czas trwania procesji? Prosta matematyka :) Tłum. Żeby było trudniej mężczyźni nie idą tak po prostu do przodu. Co kilkanaście kroków następuje cykl cofania się. A każdy krok wykonywany jest w rytm bębnów, tuż za platformą podąża dęta orkiestra wydająca z siebie żałobne dźwięki.

To nie koniec. Za platformą z Jezusem podąża platforma z Maryją, mniejsza i niesiona wyłącznie przez kobiety. W jednej z procesji na froncie jechały na kołach platformy ze wszystkimi stacjami drogi krzyżowej, widzieliśmy żołnierzy, niesione krzyże, transparenty. Kolorytu dodają dywany. Nie takie zwykłe materiałowe ani nie perskie. Dywany są naturalne, wykonane z trocin, igliwia kwiatów, owoców i warzyw. Niektóre dywany są wielkie i z imponującymi wzorami. Projektowane niekiedy miesiącami, budowane tuż przed przejściem procesji, często w dużym pośpiechu. Procesje idą bowiem podobnymi drogami, przejdzie jedna, zaraz za nią zbliża się kolejna. A wiadomo, że po przejściu tłumu z naturalnego dywanu niewiele zostaje, trzeba więc zbudować kolejny. Najbardziej podobały nam się te budowane na trocinach jako materiale wyrównującym kostkę brukową. Na trocinowej podbudowie tworzone były ciekawe wzory z kolorowych pyłków. I jaki tęczowy mix powstawał z tego po przejściu procesji! Jak na festiwalu Holi w Indiach!

Niesamowite wrażenie robiły procesje nocną porą. Wzdłuż niektórych ulic ustawione były reflektory oświetlające poruszającą się procesję. Dodatkowo platformy rozświetlone były same w sobie, za każdą z nich jechał generator prądu. Dym z kadzideł w świetle latarni i reflektorów wyglądał jeszcze bardziej klimatycznie. I pewnie zostalibyśmy do późnych godzin nocnych gdyby nie nasz mały Ignaś, który w tłumie nie czuł się najlepiej, a wieczór i zmęczenie potęgowały jego niezadowolenie.

Wielkanoc w Antigua ma też swoją drugą stronę. To tak jak ze zdjęciami z wielkich zabytków o świecie. Spojrzysz na fotkę – widzisz majestatyczne Machu Picchu bez śladu człowieka, wychylające się stopniowo z porannej mgły. A za plecami fotografa jest w tym czasie tłum ludzi robiących identyczne zdjęcie. Począwszy od uczestników procesji po biernych obserwatorów – u wszystkich można było zaobserwować elementy trochę bardziej festyniarskie a mniej świąteczne. Zakapturzeni Panowie z sukniach mieli też często okulary przeciwsłoneczne i gadali przez komórki, nie wszyscy oczywiście, jednostki, ale nie były to bardzo odosobnione przypadki. Ludzie przeciskali się i przechodzili w poprzek procesji z watą cukrową sprzedawaną przez wniebowziętych sprzedawców, ucieszonych ruchem w interesie. Do tego tłum amerykańskich turystów, dla których obchody Wielkanocy w Antigua mają wymiar czysto tradycyjno-rytualny i pozbawione są religijnego choć zabarwienia. Za procesją szła zawsze grupa ludzi liczących na zdobycze. Tuż po przejściu procesji, trwała walka o kwiaty, nie mówiąc już o owocach i warzywach. Każda zdobycz lądowała w przepastnych torbach, niesionych czasami przez samych panów w sukniach. Oczywiście, że w tym tłumie można było dostrzec pobożne staruszki, które pogrążone w zadumie obserwowały procesję z perspektywy swojego stołeczka. Trochę jednak, w naszych oczach, było ich za mało w porównaniu z tłumem gapiów obgryzających paznokcie. Majestatyczna jest Wielkanoc w Antigua, mogłaby być jednak również trochę mniej turystycznym hajlajtem i festynem.

Dywany po przejściu procesji

W oczekiwaniu na procesję

Magda

Więcej zdjęć:

Wielkanoc w Antigua

Wysłano z ultrabooka Asus UX42VS

Przeczytaj

Indiańskie targi wokół Quetzaltenango

Wjeżdżamy do naszego pierwszego większego gwatemalskiego miasta - Quetzaltenango (zwanego Xela). Później niż myśleliśmy, pierwszy raz w Gwatemali jedziemy chwilę po zmierzchu. I może właśnie dlatego nasze generalne wrażenia z tego miasta nie są najlepsze - pierwsze spojrzenia i pierwsze emocje czasami determinują całościowe postrzeganie miejsca. Ciemno jest i mrocznie. Większość przyulicznych biznesów, pomimo wczesnej pory - jest zaledwie kilka minut po 18, jest pozamykana. Sklepy spożywcze za kratami, pralnia za kratami, apteka z ochroniarzem ze spluwą jak na wojnę - też za kratami.

W dzień Xela przyjmuje trochę inne, bardziej gościnne oblicze. Ulice i główny plac zalewane są ludźmi, toczy się normalne życie tak jakby nikt nie myślał o tym, że nie jest to najbardziej bezpieczne [i tym samym najbardziej przyjemne] miejsce do życia. I pewnie rzeczywiście tak jest, nikt o tym nie myśli, bo inaczej nie dałoby się żyć. Ludzie tu rodzą się, dorastają, zakładają rodziny, pracują. Toczy się normalne życie, w którym wszystkie elementy rzeczywistości traktuje się ... jako normalność. Nikt nie zastanawia się nad tym, że te wszechobecne kraty, druty kolczaste, rozbite butelki wystające z murów, mury sięgające miejscami nieba - nie są standardowym miejskim wyposażeniem. Urodzili się w kratach, to i montują kolejne kraty, tak się robi i tyle. I nawet nie ma sensu myśleć w kategoriach bezpiecznie / niebezpiecznie. Tak jest i koniec. Jest krata i ochroniarz ze spluwą w prostej pralni tak jak i jest centrum handlowe, dobry samochód i kawiarnia na głównym placu.

W Xeli jest sporo obcokrajowców. Część przyjechała tu na kursy hiszpańskiego dostępne w licznych szkołach, część to turyści, część - pracownicy NGO-ów, ale jest i grupa osób, które się tu osiedliły, bo urzekło ich Qetzaltenango. Ostatnia grupa pozostanie dla mnie fenomenem niepojętym. I dobrze, bo jest to piękny przykład ludzkiego zróżnicowania i wzbogacającej odmienności.

Xela zdecydowanie nie stała się "naszym" miejscem. Nie spędzilibyśmy w niej ani chwili, za ciekawe są okolice miasta, u Ignasia powróciła jednak infekcja i musieliśmy odłożyć nasze plany na kolejny pobyt w Gwatemali. Jedyne, co udało nam się przedsięwziąć, to wizyta na cotygodniowym targu połowy z nas. O targach pisaliśmy już nie raz, uwielbiamy je, ten tłum przeciskających się kolorowych ludzi, miliony zapachów [i smrodów]. Tu ktoś nawołuje przez mikrofon do zakupu tabletek od bólu głowy, tam sok owocowy reklamuje sprzedawca albo chińskie majtki. Na prawo kobiety siedzą na ziemi ze świniami na smyczy, po lewej indory i kury związane za nogi. Co ja tu zresztą będę pisała, moje słowo nie jest nawet w połowie tak plastyczne jak zdjęcia!

Najfajniejsza w targach wokół Xeli jest ich normalność i naturalność. Cotygodniowe targi dzieją się tam od stuleci, są elementem lokalnej tradycji i to właśnie jest w nich piękne. Takim targiem, najbardziej znanym w Gwatemali ze wszystkich jest Chichicastenango. Odwiedziliśmy go w najgorszy możliwy dzień - Wielki Czwartek, kiedy lokalni ludzie skupieni są bardziej na świątecznych przygotowaniach niż na handlu. Zastaliśmy targ bez ludzi, za to z miliardem stoisk z turystycznym kramem i pojedynczymi gringosami plączącymi się między alejkami w poszukiwani pamiątek i pseudo-autentycznych fotograficznych ujęć.. Wyobrażam sobie, że w normalnych okolicznościach wraca się z Chichicastenango z lepszymi wrażeniami. I tak jednak tym, którzy chcą zobaczyć gwatemalski targ w pełnej krasie polecam jeden z targów wokół Xeli, a nie przereklamowane "Chichi".

Pusty targ w Chichi

Jedna z najbardziej "zajętych"alejek

Procesja wielkopostna pomiędzy turystycznym kramem

Najfajniejszy w Chichicastenango jest kolorowy cmentarz

Widać gdzie kończy się cmentarz a zaczyna miasto. Ładniej wyglądałby ten beton, gdyby przyjął styl cmentarny

Magda

Targi wokół Xela

Chichicastenango

Wysłano z ultrabooka Asus UX42VS

Przeczytaj